نرگس کیانی: اصطلاح «سینمای بدنه» در ایران توسط یکی از منتقدان رایج شد که نامش را به خاطر نمیآورم… گمان میکنم به نام فریدون جیرانی ثبت شده است!… ما به دنبال قاتل بروسلی، فریدون جیرانی یا جواد طوسی نیستیم؛ مانند اصطلاحات دیگری چون «ژانر کمدی» یا «درام» که ممکن است یک فیلم هم در ژانر کمدی تعریف شود و هم داستانی دراماتیک داشته باشد. اما سینمای اصلی هر کشوری، سینمای بدنه است. به نظر من یکی از فیلمسازان خوب سینمای بدنه جهان، هیچکاک است در مقایسه با آنتونیونی یا فلینی، یا در فرانسه فیلمسازی مثل ملویل که فیلمهایش جزو سینمای بدنه هستند. اگرچه از سینمای بدنه چماق ساختهاند و آن را بر سر فیلمساز میکوبند، اما سینمای بدنه اصلاً زمانی معنا پیدا میکند که سینمای شما سروته داشته باشد… (برگرفته از میزگردی با حضور سیروس الوند و جواد طوسی درباره سینمای بدنه ایران- روزنامه اعتماد- شماره ۴۴۱۴ دوشنبه ۲۴ تیر ۱۳۹۸- شروعکننده سیروس الوند و سهنقطه به معنای پاسدادن دیالوگ است.)
با این تعریف، اگر درام دادگاهی تحسینشده «زندهشور» به کارگردانی کاظم دانشی، بر اساس فیلمنامهای مشترک از او و محمد داوودی با بازی امیر جعفری، حامد بهداد، محمد ولیزادگان، عرفان ناصری و حسین پورکریمی در نقش ۵ محکوم به اعدام، متعلق به «سینمای بدنه» باشد، «سینمای کمدی» با دستاندازی به چهرههای سینمای بدنه، مشغول «مصرف کردن» امیر جعفری در «ناپلئون در باغ زردآلو» به نویسندگی و کارگردانی حامد محمدیروزبهانی است. داستان این فیلم درباره آقابهمن و آقایحیی است که در زندان نقشه بزرگترین دزدی عمرشان را میکشند تا برای همیشه بار خود را ببندند…

همچنین اگر بر پایه همان تعریف، «خواب»؛ نخستین ساخته مانی مقدم، بر اساس فیلمنامه مشترک رسانه او و پژمان تیمورتاش با بازی رضا عطاران را متعلق به «سینمای بدنه» بدانیم، در حال صحبت از فیلمی هستیم که اولین بار در چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر (۱۴۰۴) دیده شد، تحسین اهالی رسانه را برانگیخت، و طبق اخبار از ۲۹ مهر ۱۴۰۵ راهی اکران عمومی خواهد شد. این روزها (۶ تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶- ۱۴ تا ۲۳ مهر ۱۴۰۵) نخستین نمایش بینالمللی خود را در سیویکمین جشنواره بینالمللی فیلم بوسان تجربه میکند. اما «سینمای کمدی» با دستاندازی و مصرفگرایی، رضا عطاران را در «خانوموالده» به کارگردانی سهیل موفق بر اساس فیلمنامهای از حمزه صالحی به کار گرفته است. داستان این فیلم درباره دو برادر ورشکسته (رضا عطاران و عباس جمشیدیفر) است که ظاهراً فیلمساز اجتماعی هستند و باید چند میلیارد از مادرشان بگیرند و به طلبکارانشان بدهند. اما مادر سرشناس، باسواد و متدین آنها فوت میکند و آنها تصمیم میگیرند پسری (رضا عطاران) را که شبیه مادرشان است، در هیبت و پوشش همان مادر گریم کنند؛ پسری که برخلاف شباهت ظاهری به مادر و شغلش که فیلمسازی اجتماعی است، سواد و ادب کمی دارد و رفتارهای سخیفی از خود نشان میدهد….

وقتی یک کمدی با اختلاف صدرنشین میشود
از میان ۲۸ فیلمی که هماکنون در سینماهای سراسر ایران روی پرده است (به ترتیب از پرفروشترین تا کمفروشترین)؛ «خانوموالده»، «زندهشور»، «استخر»، «آنتیک»، «اسکورت»، «تهران کنارت»، «سفینه نجات» (انیمیشن)، «ناپلئون در باغ زردآلو»، «تاکسیدرمی»، «سفر به لیمونیا»، «لباس شخصی»، «نیمشب»، «سقف»، «جانشین»، «خوابنما»، «نبرد با خرچنگ» (انیمیشن)، «قمارباز»، «بهشت تبهکاران»، «بیدار»، «خط نجات»، «سفید برفی» (انیمیشن)، «آندو»، «ماه پنهان»، «بُت»، «شمشیر و اندوه» (انیمیشن)، «سرزمین فرشتهها»، «دانههای انگور» و «بامبولک۲» (رئال- انیمیشن)، شش اثر؛ «خانوموالده» به کارگردانی سهیل موفق، «آنتیک» به کارگردانی محمدهادی نائیجی، «ناپلئون در باغ زردآلو» به کارگردانی حامد محمدیروزبهانی، «تاکسیدرمی» به کارگردانی محمد پایدار، «سفر به لیمونیا» به کارگردانی کمال مقدم حاجدینی و «خوابنما» به کارگردانی رضا مقصودی متعلق به «سینمای کمدی» هستند. در این میان «خانوموالده» که از ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ اکران شده است، تا شامگاه پنجشنبه ۲۳ مهر، بر اساس اطلاعات «سمفا» (سامانه مدیریت فروش و اکران سینمای ایران) با حضور یک میلیون و ۶۸۳ هزار و ۲۱۲ مخاطب، طی ۳۲ هزار و ۵۹۲ سانس نمایش، در ۶۴۲ سالن سینما، ۲۳۰ میلیارد و ۸۸۰ میلیون و ۴۴۵ هزار و ۴۰۰ تومان فروخته است. این در حالی است که رقیب «خانوموالده» در جدول فروش؛ «زندهشور» به کارگردانی کاظم دانشی (آغاز اکران از ۲۴ تیر) با حضور یک میلیون و ۳۸۸ هزار و ۸۷۸ مخاطب، طی ۴۸ هزار و ۱۱۴ سانس نمایش فیلم، در ۷۰۰ سالن سینما، ۱۹۲ میلیارد و ۶۴۸ میلیون و ۵۸۷ هزار و ۷۴۴ تومان فروش داشته است. سومین فیلم جدول فروش سینمای ایران، «استخر» به کارگردانی سروش صحت بر اساس فیلمنامهای از سروش صحت و ایمان صفایی (آغاز اکران از ۲۴ تیر) با حضور یک میلیون و ۲۶۲ هزار و ۷۸۹ مخاطب، طی ۴۷ هزار و یک سانس نمایش فیلم، در ۷۰۰ سالن سینما، ۱۷۱ میلیارد و ۱۴۵ میلیون و ۸۲ هزار و ۲۴۷ تومان فروخته است.
«خانوموالده» علیرغم فروش چشمگیرش اما از سوی منتقدان سینما و اهالی رسانه با عباراتی همچون «کمدی سخیف و جنسیتزده» توصیف میشود و همین موجب طرح این سوال میگردد که پذیرش حضور از سوی رضا عطاران در چنین اثری با چنین فیلمنامهای که لابد قبل از رفتن جلوی دوربین از سوی او مطالعه شده است، در شرایطی که بیشک نمیتوان انتخابهای او را ناشی از عوامل اقتصادی دانست، چه دلیلی داشته است؟ این سوالی است که در مورد حضور امیر جعفری که با نقش یکی از ۵ زندانی محکوم به اعدام در «زندهشور» روی پرده است، در کمدی «ناپلئون در باغ زردآلو» نیز مطرح است. نمیتوان تردید داشت که نه «خانوموالده» و نه «ناپلئون در باغ زردآلو»، هیچکدام در تاریخ سینمای ایران، عنوان «اثر ماندگار» نخواهند گرفت و از سوی دیگر نمیتوان تردید داشت که رضا عطاران و امیر جعفری خود به سطح کیفی نازل این آثار واقفند. با این حساب دور از ذهن نیست اگر چنین نتیجه بگیریم که «سینمای کمدی» صرفا به مدد قراردادهایی اقناعکننده که با بازیگران چهره؛ حاصل زحمت سالهای سال «سینمای بدنه» میبندد، دست به تطاول آنها میزند و کارنامه حرفهای این چهرهها را در معرض آسیب و گزندی بعضاً جبرانناپذیر قرار میدهد.
اخبار داغ ایران اخبار ایران و جهان در زمینه هنرمندان ، حوادث ، علمی ، اقتصاد ، نظامی ، انتخابات ، سیاسی ، فرهنگی را در این سایت مشاهده کنید.